Պանդոռայի արկղ

Բոլորին հայտնի է Պրոմեթևսի մասին միֆը։ Նա մարդկանց էր նվիրում կրակը՝ այն վերցնելով Օլիմպոսի աստվածներից։ Սակայն ոչ բոլորը գիտեն, որ Պանդորան ևս այս պատմության հերոսուհին է եղել։

Երկնաբնակները որոշեցին պատժել Պրոմեթևսին և դրա համար յուրօրինակ միջոց գտան. նրանք կին ստեղծեցին, որին աստվածներից յուրաքանչյուրն օժտեց իր հատուկ ուժով։ Այսպիսով, կինը կարողանում էր ամեն ինչ և ավելին։ Ավելի ուշ երկնաբնակները որոշեցին «հանդիսավոր կերպով նվիրել» Պրոմեթևսին կնոջը, ում անվանեցին Պանդորա։ Սակայն Պրոմեթևսը միանգամից հասկացավ, որ այդ ամենը լավ բանի չի հանգեցնի, ու մերժեց ընծան։ Այդժամ Պանդորան հիացրեց Պրոմեթևսի եղբորը՝ Էպիմեթեոսին, ում հետ էլ ամուսնացավ։

Զևսը որոշեց, որ Պրոմեթևսն այսպես թե այնպես պետք է պատժվի, և ընտրեց մեկ այլ տարբերակ՝ օգտագործելով նրա փոքր եղբորը։ Նա Էպիմեթեոսին փակ արկղ ուղարկեց, որում ամփոփված էին բոլոր անեծքները, չարությունն ու հիվանդությունները։ Այն խստորեն արգելվում էր բացելը։

Հենց այստեղ էլ հանդես եկավ Պանդորան։

Լցված լինելով անկառավարելի հետաքրքրասիրությամբ՝ նա ամուսնուց գողացավ արկղն ու բացեց այն։ Ողջ դժբախտությունը դուրս եկավ և տարածվեց աշխարհում։ Պանդորան փակեց արկղը, սակայն արդեն շատ ուշ էր։ Երբ Էպիմոթեոսը հասկացավ, թե ինչ է տեղի ունեցել, վերցրեց արկղը կնոջից, սակայն դրա ներսից բարակ ձայն լսեց։ Մտածելով, թե ավելի վատ արդեն չի կարող լինել, նա կրկին բացեց արկղը։ Դրանից դուրս պրծավ թույլ, սակայն վառ հույս։ Նշանակությունն այն էր, որ ինչպիսի տառապանքների էլ որ մարդը հանդիպի, դրանց կողքին միշտ լինի հույսը, սակայն հենց մարդը պետք է որոշի, թե դրանցից որին լսել։

Տարբեր մարդիկ Պանդորայի վերաբերյալ լեգենդը մեկնաբանում են յուրովի։ Ոմանք դրանում տեսնում են կանացի անհեռատեսության ու անհուսության ակնարկ, մյուսները՝ անխոհեմ արարքների հետևանքներ, երրորդները կարծում են, որ պատմության էությունն այն է, որ ինչպես էլ որ դասավորվեն հանգամանքները, հույսը միշտ կմնա։

Հայոց լեզու

1. Ընդգծե՛ք անձնական երեք դերանուն․

Ա․ մյուս, ես, իրենք, սրանք, դուք, դա,

Բ․ ինքը, նույն, այս, դու, դրանք, մենք,

Գ․ մեզնից, ամենքը, նրանք, ոչ ոք, ձեր, ոմանք։

2. Ընդգծե՛ք երեք հարադրավոր դերանուն․ 

Ա․ մի քանի, որևէ, ոչ ոք, այսպիսի, որպիսի, ինչ-ինչ,

Բ․ նույնպիսի, ոչ մեկը, այսքան, ինչ-որ, որտեղ, ամեն մի։

Առասպել, լեգենդ

Առասպել, միֆ (հուն․՝  -խոսք, ասք, ավանդություն), ժողովրդական բանահյուսության վիպերգական ժանրերից մեկը, որի մեջ գերբնական ու չափազանցված ձևով արտացոլվել են հնագույն ժողովուրդների կյանքի կարևորագույն դեպքերը, աշխարհի վերաբերյալ մարդկանց պատկերացումներն ու ընկալումները։

Առասպելների հիմքում, հիմնականում, ընկած են եղել տվյալ  ժողովրդի կյանքում տեղի ունեցած իրական դեպքերը, սակայն բնության դեմ դեռևս անզոր մարդն իր մտածողությամբ երևույթները բացատրել է որպես աստվածների և ոգիների գերբնական ուժի արտահայտություն։ Այդ պատճառով էլ իրական հիմք ունեցող դեպքերի ու հերոսների պատմությունն ի սկզբանե ընդունել է չափազանցված և գերբնական բնույթ։ Չնայած դրան, առասպելներն օգնում են որոշակի պատկերացում կազմելու հնագույն ժողովուրդների հատկապես նախագրային շրջանի պատմության վերաբերյալ։ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության» շնորհիվ պահպանվել և մեզ են հասել հայ ժողովրդի ստեղծած՝ «Հայկ և Բել», «Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ», «Վահագնի ծնունդը», «Տորք Անգեղ» առասպելները։

Լեգենդ

Լեգենդը ավանդազրույց է, որի հիմքում ընկած է հրաշքը։ Հրաշապատումն ընդգրկում է դեպքերը և հերոսներին։ Լեգենդը շատ նման է առասպելին, սակայն նրանք տարբեր են իրարից։ Առասպելի հիմքում ընկած է պատմական որևէ փաստ, ինչը հենց սկզբից ստանում է գերբնական տեսք։

Բայի սեռ

Բայի սեռ
Ցույց է տալիս գործողության և դրա հետ կապված ենթակայի և այլ անդամների տարբեր հարաբերություններ:
Ներգործական սեռ
Ցույց է տալիս ենթակայի այնպիսի գործողություն, որի կատարման համար պահանջվում է կրող առարկա: Ներգործական սեռի բայերը պահանջում են հայցական հոլովով լրացում, որը պատասխանում է ո՞ւմ կամ ի՞նչը հարցերին:
Շինարարները կառուցում(ներգործական) են նոր քաղաք(հայցական):
Աշոտը ներս հրավիրեց(ներգործական) բժշկուհուն(հայցական) :
Տրված նախադասություններում ընդգծել ներգործական սեռի բայերը և հայցական հոլովով դրված առարկաները:
Ներգործական սեռի բայերի՝ հայցական հոլովով դրված այս լրացումները կոչվում են ուղիղ խնդիր:
2.Ներգործական սեռի բայերից կարելի է կազմել կրավորական սեռ, կազմի՛ր տրված բայերի կրավորականը՝ գրել-գրվել, պատմել-պատմվել, իմանալ-իմացվել, երգել-երգվել:
3.Կազմիր նախադասություններ՝ տրված ներգործական սեռի բայերի հետ գործածելով ուղիղ խնդիր լրացում՝
գրկել – աղջիկը գրկում է իր եղբորը
թրջել – քույրղ թրջել էր իր ընկերոջը
կերակրել – մայրիկս կերակրում է կատվին
Կրավորական սեռ
Ցույց են տալիս այնպիսի գործողություն, որը ենթական կրում է իր վրա մեկ ուրիշ առարկայից:
Կրավորական սեռի բայերը պահանջում են բացառական  հոլովով լրացում և ստանում են ումի՞ց, ինչի՞ց, ո՞ւմ կողմից  հարցերը:
Ոսկե հովտի շուշանները օրորվում էին գիշերային մեղմ քամուց:
Մեր հոյակապ տաճարները ավերվում էին թշնամիներից:
Կրավորական սեռի բայերը կազմվում են ներգործական սեռի բայերից՝ վ ածանցով:
Չեզոք սեռ
Ցույց է տալիս այնպիսի գործողություն, որով ենթական ո՛չ ներգործում է մեկ ուրիշի վրա, ո՛չ էլ ուրիշից կրում է իր վրա:
Հովի թևով թռչելով՝ տերևները հավաքվեցին սարի գլխին:

ՆՈՒՅՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ՆՈՒՅՆԱԲԱՐ ՀԱՎԱՍԱՐ ԱՐՏԱՀԱՅՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Առաջադրանքներ՝

1․Որոշիր այն հավասարությունները, որոնք նույնություններ են հանդիսանում:

  • t−(−u) = t+u = t+u = t+u
  • t⋅(−u) = −tu = −tu − tu
  • t−u=-(u−t)
  • t−u=t+(−u) = t-u = t-u
  • (−t):(−u) = t:u = t:u = t:u

166.

a − b = −(b − a) = -b + a = a – b

(x − y)(x + y) = x2 − y2 = x2 + xy – xy – y2 = x2 – y2

(a + b)(a + b) = a2 + 2ab + b2 = a2 + ab + ab + b2 = a2 + 2ab + b2

Տանը՝ 165

Grammar. Homework

Questions and short answers in the Simple Past

  1. Did Ellie arrive at the airport last Friday? → Yes, she did.
  2. Did Oscar visit the museum yesterday? → No, he didn’t.
  3. Did you say hello to Charlie last night? → No, I didn’t.
  4. Did they invite friends last weekend? → Yes, they did.
  5. Did she take out the book an hour ago? → No, she didn’t.
  6. Did I forget my keys two days ago? → Yes, you did.
  7. Did he ask questions in the last lesson? → No, he didn’t.
  8. Did Abbie drink water yesterday morning? → No, she didn’t.
  9. Did Arthur open the present yesterday evening? → Yes, he did.
  10. Did we feed the pets this morning? → Yes, you did.

Simple Past – Negation of sentences in English

  1. He played handball. → He did not play handball.
  2. Susan waited in the kitchen. → Susan did not wait in the kitchen.
  3. made the beds. → I did not make the beds.
  4. They cleaned the classroom. → They did not clean the classroom.
  5. She asked a lot of questions. → She did not ask a lot of questions.
  6. The friends got new computers. → The friends did not get new computers.
  7. was in Sofia last weekend. → I was not in Sofia last weekend.
  8. You built a house. → You did not build a house.
  9. Christian bought a new guitar. → Christian did not buy a new guitar.
  10. We went shopping. → We did not go shopping.

Simple Past – Complex Test

Use the verbs in the Simple Past.

  1. he tries → he tried
  2. they work → they worked
  3. you live → you lived

Which sentences/questions are correct?

  1. Which negative sentence is in the Simple PastWe did not speak Russian.
  2. In which sentence is the Simple Past used correctly? The hotel room was very nice.
  3. Which question is in the Simple PastDid you see her?

Negate the given sentences.

  1. My brother made a lot of noise.
    My brother did not make a lot of noise.
  2. The parents were in the restaurant.
    The parents were not in the restaurant.
  3. Andrew invited his friends.
    Andrew did not invite his friends.

Form questions in the Simple Past.

  1. to be / the boys / in the sun
    Were the boys in the sun?
  2. how / they / to ride / their bikes
    How did they ride their bikes?
  3. what / he / to have / for lunch
    What did he have for lunch?

Which from is correct?

  1. She was
  2. It did
  3. was

Հայոց լեզու

1.     Առանձնացրո՛ւ բայերը:

Երբեք, մազեր, վազելխմել, պարտեզ, պայման, խոսելմտադրվելմտածելերազել, ափսե, պատերազմ, պատմություն, վերցնելցանկանալ:

2.     Փակագծերում տրված բառերից ընտրել ճիշտը

Ա. Այդ գործարքը մեզ բոլորովին էլ (ձեռնատու, ձեռնտու) չէ, ուստի մենք հրաժարվում ենք:

Բ. Չորս ամիս աշխատավարձ չէր ստացել, որի հետևանքով վատացել էր նրա (ընտանեկան, ընտանեական) դրությունը:

Գ. Մասնագիտական խորհուրդը երիտասարդի ատենախոսությունը գնահատեց ըստ (արժանավույն, արժանվույն):

Դ. (Ներողություն, ներեղություն) խնդրելու փոխարեն հոխորտում է:

Ե. Փոքրիկը ձեռքում ամուր պահել էր (տասը, տաս) դրամ:

Զ. Լեռնագնացները, հաղթահարելով հերթական (բարձունքը, բարձրունքը), շարունակեցին իրենց երթը դեպի ամենաբարձր գագաթը:

3. Տրված համանուններով կազմիր նախադասություններ՝ հարկ, փող, ափ:

Այդ հարկի բնակիչները շատ խելացի և կիրթ մարդիկ են։
Այդ մարդուն փող էր պետք գոյատևելու համար։
Այդ գեղեցիկ գետի ափին նստած էր մի գեղեցիկ ընտանիք։

4. Առանձնացրո՛ւ հականիշների հինգ զույգ՝ հերկել-հաստատել, կանուխ-ուշ, բիրտ-քնքուշ, վռնդել-հրավիրել, երկչոտ-համարձակ, էջ-թերթ, թեժ-մարմանդ, առաջին-միջին, փութկոտ-դանդաղկոտ: 

Կրկնակի բեղմնավորում

4.png

Կրկնակի բեղմնավորում, ծածկասերմ բույսերի սեռական պրոցես, բեղմնավորվում են ձվաբջիջը և սաղմնային պարկի երկրորդային կորիզը։ Բացահայտել է ռուս գիտնական Ա. Նավաշինը (1898 թվականին), բույսերի 2 տեսակի՝ շուշանի (Lilium martagon) և արքայապսակի (Fritillaria orientalis) վրա կատարած հետազոտությունների ժամանակ։ Սաղմնային պարկը 8-կորիզանի բջիջ է, յուրաքանչյուր բևեռում 4-ական։ Բևեռներից մեկական կորիզ շարժվում է դեպի կենտրոն և կազմում բևեռային կորիզներ։ Մեկ բևեռում մնացած 3 կորիզներից մեկը դառնում է ձվաբջջի կորիզ, մնացածները քայքայվում են։ Հապլոիդ միկրոսպորը զարգանում է փոշեպարկում, որպես փոշեհատիկ, որի կորիզը բաժանվում է 2 տարաչափ կորիզի՝ վեգետատիվ և գեներատիվ։ Վերջինս նորից է կիսվում և առաջացնում է երկու սերմնաբջիջ։ Միկրոպիլային անցքով մտնելով փոշեհատիկի մեջ, փոշեհատիկային խողովակի ծայրը պատռվում է, 2 գեներատիվ կորիզներն ընկնում են սաղմնային պարկ։ Նրանցից մեկը շարժվում է դեպի ձվաբջջի կորիզը, միաձուլվում նրա հետ և առաջացնում դիպլոիդ զիգոտ, որն աճելով դառնում է սերմ։ Գեներատիվ մյուս կորիզը մոտենում է 2 բևեռային կորիզներին, միաձուլվում նրանց հետ, և էնդոսպերմի կորիզն է գոյանում, որն ունի քրոմոսոմների եռակի հավաք։ Բեղմնավորումից հետո զիգոտը բազմաթիվ անգամ բաժանվելով առաջացնում է սաղմը։ Ըստ իգական և արական կորիզների միաձուլման եղանակի, տարբերում են կրկնակի բեղմնավորման 2 տիպ. նախամիտոտիկ, երբ սպերմի կորիզը ընկղմվում է իգական ձվաբջջի կորիզի մեջ, քրոմոսոմները ենթարկվում են ապագալարացման։ Երկու կորիզների քրոմոսոմները միանում են ինտերֆագում (զիգոտում)։ Ետմիտոտիկ իգական և արական կորիզները պահպանում են իրենց թաղանթները, և միաձուլումն սկսվում է պրոֆազի վերջում։ Արական և իգական քրոմոսոմային հավաք ունեցող ինտերֆազ կորիզներն առաջանում են միայն զիգոտի առաջին միտոտիկ բաժանումից հետո։ Կրկնակի բեղմնավորումը ունի կենսաբանական կարևոր նշանակություն. այն զարգացող սաղմին ապահովում է սնունդով մայրական և հայրական տարրերի հաշվին, և սաղմի զարգացումն ընթանում է կրկնակի ժառանգական ազդեցության ներքո։

Բեղմավորումից հետո սերմնաբողբոջից առաջանում է սերմը, իսկ վարսանդի սերմնարանից՝ պտուղը:
Կրկնակի բեղմնավորումը ծաղկավոր բույսերի հիմնական առանձնահատուկ հատկանիշն է, որը ապահովել է նրանց կայուն զարգացումը երկրագնդի վրա:

Ուրիշ աղբյուրից՝

Փոշոտման սկզբում փոշեհատիկն ընկնում է վարսանդի սպիի վրա: Փոշեհատիկի վեգետատիվ բջջից առաջանում է խողովակ, որը հասնում է սերմնարանին: Արական գամետները՝ սպերմիաները, խողովակով հասնում են սերմնաբողբոջին: Սպերմիաներից մեկը բեղմնավորում է ձվաբջիջը և առաջանում է զիգոտ, իսկ մյուսը միաձուլվում է կենտրոնական բջջի հետ և սկզբնավորում սերմի էնդոսպերմը: Բեղմնավորման այս ձևը կոչվում է կրկնակի բեղմնավորում:

Կրկնակի բեղմնավորումը ծաղկավոր բույսերի հիմնական առանձնահատուկ հատկանիշն է, որը ապահովել է նրանց կայուն զարգացումը երկրագնդի վրա:Բեղմավորումից հետո սերմնաբողբոջից առաջանում է սերմը, իսկ վարսանդի սերմնարանից՝ պտուղը:

Մի գեղեցիկ աղջիկ․․․

Կար մի խելացի և գեղեցիկ աղջիկ, ով ապրում էր մի փոքրիկ գյուղում։ Նա շատ բարի, գողտրիկ հայացքով, բարեդեմ, նուրբ և աշխատասեր աղջնակ էր։ Այդ գյուղում բոլորը սիրում էին նրան, իր հարգանքը, աշխատասիրությունը և բարությունը։ Բայց կար մի տգեղ աղջիկ, ով այդ գյուղում միակն էր, ով ատում է գեղեցիկ աղջկան։ Այդ աղջիկը շատ եսասեր, ինքնահավան և ալարկոտ էր և ամեն ինչ անում էր, որ բոլորի ուշադրությունը իր վրա լիներ։ Նա ամեն ինչ փորձում էր, փորձում էր աղջկան խանգարել և աշխատելուց, և գիրք կարդալուց, բայց նրան դա չէր հաջողվում։ Չքնաղադեմ աղջնակը բացի խելացի լինելուց, խորամանկ էր, նա այնպես էր անում, որ իրեն ոչինչ չպատահի։ Օրերից մի օր երկմիտ աղջկան հաջողվեց խանգարել գեղեցկադեմ աղջկան։ Աղջիկը դուրս էր եկել անտառ՝ մրգեր հավաքելու, և այդ պահին տգեղ աղջիկը տարօրինակ ձայներ հանելով վախեցնում է գեղեցկուհուն և նա փախչում է անտառից։ Այդ ժամանակ այդ պահը տեսնում է տգեղ աղջկա արդարամիտ մայրը։ Տանում է նրան տուն և բացատրում, որ լավը դառնալու համար պետք չէ մարդուն խանգարել, այլ պետք է աշխատել ինքդ քո վրա։ Մեծամիտ աղջիկը չի հասկանում և շարունակում է այդպիսի բաներ անել։ Մեղմ աղջնակը հասկանում է գոռոզ աղջկա միտքը և գնում է նրա հետ խոսալու։ Գրագետ աղջիկը փորձում է բացատրել թե ինչպես դառնալ լավը։ Նա ասում է որ պետք է լինել բարի, մարդկանց օգնել, լինել աշխատասեր և լավ սովորել։ Աղջիկը երկար մտածելուց հետո հասկանում է և սկսում գեղեցիկ աղջկա հետ ընկերություն անել և ժամանակ անց նա էլ է դառնում այդպիսին։ Եվ այս ամենից հետո գյուղում բոլորը սկսում են սիրել նրանց և խոսում են նրանց բարության և արդար ընկերության մասին․․․